Thuật ngữ
Những chữ hay gặp khi lo giấy tờ, thuế, bảo hiểm ở Mỹ, giải thích bằng lời thường. Trên mỗi trang, chữ nào có thì bấm vào để coi nghĩa.
Bấm vào chữ có gạch chân
Một khung nhỏ hiện ra giải thích chữ đó. Bấm "Đóng" hay bấm ra ngoài để tắt.
- 1099 Form 1099
Giấy báo tiền công cho người làm tự do, không phải nhân viên. Người lãnh 1099 thì không ai trừ thuế sẵn; mình tự đóng.
Ví dụ: Thợ nail thuê ghế hay làm theo phần trăm thường lãnh 1099.
- 401(k) 401(k)
Tài khoản để dành cho lúc về hưu qua chỗ làm; tiền trích thẳng từ lương, có chỗ làm còn cho thêm.
- 529 529 plan
Tài khoản để dành cho việc học của con; tiền lời không bị thuế liên bang khi rút ra trả tiền học.
- AGI Adjusted gross income
Thu nhập cả năm trên tờ khai thuế, sau vài khoản điều chỉnh. Nhiều luật dùng số này để coi bạn có đủ điều kiện không.
Ví dụ: Trên mẫu 1040 năm 2025, AGI nằm ở dòng 11a.
- APR Annual percentage rate
Lãi suất một năm của thẻ tín dụng hay khoản vay. Ghi trên sao kê thẻ.
Ví dụ: APR 22,4% thì nợ $8.000 tốn chừng $150 tiền lời mỗi tháng.
- Bậc thuế Tax bracket
Thuế Mỹ tính theo từng bậc: phần thu nhập càng cao thì phần đó bị tính phần trăm càng cao. Bậc của bạn là phần trăm của đồng cuối cùng.
Ví dụ: Ở bậc 12%, bớt $1.000 thu nhập thì bớt chừng $120 thuế.
- Bảo hiểm FDIC FDIC insurance
Bảo hiểm của chính phủ cho tiền gửi ngân hàng: ngân hàng sập thì bạn vẫn được trả lại, tới $250.000 mỗi người, mỗi ngân hàng, mỗi loại tài khoản.
- Chia nhỏ để né báo cáo Structuring
Cố tình chia tiền mặt ra nhiều lần cho dưới $10.000 để khỏi bị báo cáo. Việc này là phạm luật, kể cả khi tiền sạch.
- Chủ hộ Head of household
Cách khai cho người độc thân lo phần lớn chi phí nhà cho con hay người thân sống chung. Được khấu trừ nhiều hơn khai một người.
- CTR Currency Transaction Report
Báo cáo ngân hàng hay chỗ chuyển tiền phải làm khi ai đưa hay rút hơn $10.000 tiền mặt trong một ngày. Chỉ là thủ tục, không phải bị nghi.
- EITC Earned income tax credit
Tín thuế cho người đi làm thu nhập vừa và thấp, nhất là có con; thường được hoàn lại thành tiền. IRS có công cụ kiểm tra bằng tiếng Việt.
- FAFSA Free Application for Federal Student Aid
Đơn xin trợ cấp tài chính đi học đại học của chính phủ, nộp miễn phí trên mạng.
- FBAR FinCEN Form 114
Báo cáo tài khoản ngân hàng ở nước ngoài, khi tổng các tài khoản đó có lúc hơn $10.000 trong năm. Chỉ là báo cáo, không phải đóng thuế.
- Gói Silver chuẩn Benchmark (second-lowest-cost Silver) plan
Gói bảo hiểm Silver rẻ thứ nhì ở chỗ bạn ở. Chính phủ dùng giá gói này để tính trợ cấp.
- Hoàn thuế Tax refund
Tiền IRS trả lại khi bạn đã đóng (hay bị trừ sẵn) nhiều hơn số thuế phải đóng.
Ví dụ: Bị trừ $3.000, thuế thật $2.400: được hoàn chừng $600.
- Itemize Itemized deductions
Khai từng khoản chi được trừ (như lời vay nhà, tiền cho từ thiện) thay vì lấy khấu trừ tiêu chuẩn. Đa số người không itemize.
Ví dụ: Từ năm 2026, không itemize vẫn được trừ tới $1.000 tiền dâng cúng.
- ITIN Individual Taxpayer Identification Number
Số thuế IRS cấp cho người phải khai thuế mà không có số An sinh xã hội.
- Khai thuế chung Married filing jointly
Vợ chồng khai chung một tờ khai. Nhiều khoản trừ mới đòi khai chung mới được trừ.
- Khấu trừ tiêu chuẩn Standard deduction
Một số tiền cố định ai cũng được trừ khỏi thu nhập trước khi tính thuế, khỏi cần giấy tờ.
Ví dụ: Năm 2026: $16.100 một người, $32.200 vợ chồng khai chung.
- Khoản trừ Deduction
Phần được bớt khỏi thu nhập trước khi tính thuế. Không phải được trả lại số tiền đó; chỉ bớt được một phần, theo bậc thuế.
Ví dụ: Trừ $6.000 ở bậc 12% thì bớt chừng $720 thuế.
- Khoản trừ 20% cho 1099 Qualified business income (QBI) deduction
Người có tiền lời làm ăn riêng (1099) thường được trừ thêm chừng 20% tiền lời đó khi tính thuế thu nhập.
- Lãi kép Compound interest
Tiền lời được cộng vào vốn, rồi chính tiền lời đó lại sinh lời. Để càng lâu thì càng lớn nhanh.
- Lạm phát Inflation
Giá cả tăng dần theo năm, nên cùng một số tiền mua được ít đồ hơn.
Ví dụ: Từ 9/2016 tới 9/2026 giá cả tăng 39,6%.
- Lease Car lease
Thuê xe mới trả tiền hằng tháng trong vài năm, hết hạn thì trả xe lại; xe không phải của mình.
- Mẫu 4137 Form 4137
Mẫu tự khai tiền tip mình chưa báo cho chủ, để đóng thuế An sinh xã hội và Medicare trên phần đó.
- Mẫu 709 Gift tax return
Mẫu khai khi cho một người hơn $19.000 trong năm 2026. Thường chỉ là khai, vẫn không phải đóng thuế.
- Medicaid Medicaid (Medi-Cal ở California)
Bảo hiểm sức khoẻ của tiểu bang cho người thu nhập thấp, thường rất ít hay không tốn tiền.
- Mức đóng an toàn Safe harbor
Số tiền thuế đóng trước đủ để khỏi bị phạt đóng thiếu: thường là 90% thuế năm nay hay 100% thuế năm ngoái, số nào thấp hơn.
- Mức nghèo liên bang Federal poverty level
Một mức thu nhập chính phủ đặt ra theo số người trong nhà, để tính ai được trợ cấp bao nhiêu.
Ví dụ: Năm 2027, nhà 4 người: $33.000 là 100%.
- Obamacare ACA Marketplace
Chỗ tự mua bảo hiểm sức khoẻ có trợ cấp, cho người không có bảo hiểm qua chỗ làm: HealthCare.gov hay sàn của tiểu bang như Covered California.
- Quỹ dự phòng Emergency fund
Tiền để dành riêng cho chuyện bất ngờ: mất việc, bệnh, xe hư. Không dùng cho tiêu xài thường ngày.
- Roth IRA Roth IRA
Tài khoản để dành cho lúc về hưu: bỏ tiền đã đóng thuế vào, sau này rút ra đúng luật thì khỏi đóng thuế trên tiền lời.
- Số An sinh xã hội Social Security number (SSN)
Số 9 chữ chính phủ cấp cho người được phép đi làm ở Mỹ. Nhiều khoản trừ và tín thuế đòi số này, không nhận ITIN.
- Sức mua Purchasing power
Số tiền đó mua được bao nhiêu đồ. Tiền để yên thì đếm vẫn đủ, nhưng sức mua giảm theo lạm phát.
- Thuế 1% gửi tiền Remittance transfer tax
Từ năm 2026, gửi tiền ra nước ngoài bằng tiền mặt, money order hay cashier's check thì bị tính thêm 1%. Gửi từ tài khoản ngân hàng hay thẻ thì không.
- Thuế bị trừ sẵn Withholding
Tiền thuế chỗ làm trừ thẳng từ lương mỗi kỳ và đóng giùm cho IRS. Số cả năm nằm ở ô 2 của W-2.
- Thuế theo quý Estimated tax
Tiền thuế mình tự đóng trước, chia 4 lần trong năm, khi không ai trừ thuế sẵn cho mình.
Ví dụ: Hạn: 15/4, 15/6, 15/9 và 15/1 năm sau.
- Thuế tự làm chủ Self-employment tax
Tiền An sinh xã hội và Medicare mà người làm 1099 phải tự đóng cả hai phần (15,3%), vì không có chủ đóng giùm một nửa.
Ví dụ: $40.000 tiền lời thì thuế này chừng $5.650.
- Tiền An sinh xã hội Social Security benefits
Tiền chính phủ trả hằng tháng khi về hưu (hay bị khuyết tật), từ tiền đã đóng thuế An sinh xã hội lúc đi làm.
Ví dụ: Có người chỉ sống bằng tiền này thì thường không phải đóng thuế liên bang.
- Tiền lời Net profit
Tiền làm ra trừ đi chi phí làm ăn (dụng cụ, hoá chất, thuê ghế…). Thuế tính trên tiền lời, không phải tổng tiền nhận.
Ví dụ: Nhận $50.000, tốn $10.000 chi phí: tiền lời là $40.000.
- Tín thuế Tax credit
Số tiền được trừ thẳng vào tiền thuế phải đóng, mạnh hơn khoản trừ. Có loại còn được hoàn lại thành tiền.
Ví dụ: Tín thuế con $2.200 bớt thẳng $2.200 tiền thuế.
- Tín thuế con Child tax credit
Tiền bớt thẳng vào thuế cho mỗi con dưới 17 tuổi có số An sinh xã hội: năm 2026 tới $2.200 mỗi con, trong đó được hoàn lại tới $1.700.
- Trả tối thiểu Minimum payment
Số tiền nhỏ nhất ngân hàng cho phép trả mỗi tháng. Chỉ trả số này thì nợ thẻ rất lâu mới hết và tốn rất nhiều tiền lời.
- Trợ cấp bảo hiểm Premium tax credit
Tiền chính phủ trả bớt tiền bảo hiểm sức khoẻ mỗi tháng cho người tự mua qua Obamacare, tính theo thu nhập.
Ví dụ: Ước tính thu nhập thấp quá thì cuối năm phải trả lại phần nhận dư.
- VITA, TCE Free tax help programs
Chương trình khai thuế miễn phí của IRS: VITA cho người thu nhập vừa và thấp, TCE cho người từ 60 tuổi. Gọi 800-906-9887 để tìm chỗ gần nhà.
- W-2 Form W-2
Giấy báo lương chỗ làm gửi cho nhân viên đầu năm. Trên đó có tổng tiền lương (ô 1) và tiền thuế đã bị trừ sẵn (ô 2).
Ví dụ: Chỗ làm phải gửi W-2 năm 2026 trễ nhất 1/2/2027.